Start Wystawy stałe Galeria portretów

Galeria  portretów

Na  pierwszym  piętrze  w  korytarzach  okalających  wewnętrzny  dziedziniec  umieszczona  jest  galeria  portretów.  Dzieli  się  na: 
Portret  trumienny  - specyficzny,  nigdzie  poza  kulturą  polską  nie  występujący  typ  portretu,  związany  był  z  sarmackim  obyczajem  pogrzebowym  od  końca  XVI  do  końca  XVIII  wieku.  Malowany  z  reguły  olejem  na  blasze,  miał  kształt  sześcio-  lub  ośmioboku,  co  odpowiadało  przekrojowi  trumny.  Umieszczany  u  wezgłowia  trumny  leżącej  na  katafalku,  po  to  by  on  sam  mógł  "brać  udział"  w  uroczystościach.  Po  uroczystościach  pogrzebowych  zawieszany  był  w  kościele,  którego  zmarły  był  dobrodziejem,  albo  w  kościelnej  krypcie.  Portrety  trumienne  malowane  były  najczęściej  przez  miejscowych  malarzy  cechowych,  dlatego  zwykle  są  anonimowe  i  nie  zawsze  najwyższych  lotów  artystycznych.  Ukazują  zmarłego  w  popiersiu,  w  paradnym  stroju,  nierzadko  z  biżuterią  lub  odznaczeniami.  Cechuje  je  brak  światłocienia,  przeszywający  wyraz  oczu  patrzących  prosto  na  widza  i  silna  ekspresja  uzyskiwana  przez  dosadną  charakterystykę  twarzy  graniczącą  z  deformacją.

Apogeum  rozwoju  portretów  trumiennych  przypada  na  okres około 1650 - 1700.  W  całej  Polsce  zachowało  się  ich  ponad  1000.  Nasze  Muzeum  posiada    33  portrety  z  lat  1646 - 1754.  W  galerii  umieszczono  21  obrazów.  Tylko  część  z  nich  jest  anonimowa.  Większość  to  postacie  znane  z  imienia  i  nazwiska  oraz  miejscowości,  z  której  pochodzili  (np.  Bartłomiej  Lambrecht, Andrzej  Lisiecki,  Michał  Bułakowski,  Kazimierz  Piliński,  Dorota  Ossowska,  I.  Zawadzka).
Nieco  odmienną  funkcję  i  charakter  miały  w  przeszłości  tablice  epitafijne.  Choć  kształt  portretów  jest  taki  sam,  jak  w  przypadku  portretu  trumiennego,  to  umieszczanie  ich  wraz  z  tablicami  herbowymi  i  inskrypcjami  określającymi  pełnione  przez  nich  funkcje  i  godności  na  ozdobnie  uformowanych  tablicach,  zmieniało  ich  zadanie.  Dzięki  takiemu  zabiegowi  stawały  się  pomnikiem  upamiętniającym  zmarłego,  a  nie  tylko  wizerunkiem  zmarłego.
W galerii  przykładem  takich  tablic  są:  epitafia  rodziny  Choińskich  z  Golejewka  (Dawida,  Mikołaja,  Hieronima  i  Róży),  epitafium  Adama  Pawłowskiego  czy  Ewy  Szczanieckiej.

Portret  reprezentacyjny  i  prywatny  - czyli  taki,  na  którym  ukazany  jest  ktoś  z  godnością,  powagą,  w  eleganckim  stroju  zaznaczającym  jego  status  ekonomiczny,  pozycję  i  sprawowane  funkcje  lub  przeciwnie,  w  stroju  codziennym,  nieoficjalnym,  z  ulubionym  przedmiotem  lub  zwierzęciem,  bardziej  malowany  z  chęcią  zaznaczenia  osobowości  niż  statusu  społecznego.

Wybrane  do  galerii  postacie  to  w  większości  osoby  historyczne  żyjące  i  działające  w  Polsce,  mniej  lub  bardziej  zasłużone  dla  kraju  (biskupi  Antoni  Okęcki,  Stanisław  Grabowski,  Wojciech  Tolibowski, król  August  II  Mocny,  Stanisław  Małachowski,  Wojciech  Opaliński,  Kazimierz  Poniatowski,  gen. Piotr  Szembek,  Wiktoria  z  Lubowidzkich - Niemojewska, Janina  z  Dzieżków  Malczewska, Krasicka,  Agnieszka  Kossowska,  Józefa  Szułdrzyńska,  Helena  Cichowicz).   Portrety  te  ułożone  zostały  chronologicznie,  ukazując,  jak  na  przestrzeni  trzech  stuleci, wśród  dostojników  świeckich  i  duchownych,  wśród  ziemiaństwa  i  mieszczan  zmieniała się  moda  -  w  co  się  ubierano,  co  było  ładne,  co  cenne. 


scenariusz  ekspozycji  i  projekt  aranżacji   -   Ryszard  Gulczyński,  Aleksandra  Pudelska.

Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć
Kliknij w obraz aby otworzyć